| Kurt von Schleicher | |
| Data urodzenia | 7 kwietnia 1882 |
| Data śmierci | 30 czerwca 1934 |
| Kanclerz Rzeszy | |
| Okres urzędowania | od 1932 do 1933 |
| Przynależność polityczna | bezpartyjny |
| Poprzednik | Franz von Papen |
| Następca | Adolf Hitler |
Kurt von Schleicher ?/i, Kurt Ferdinand Friederich Hermann von Schleicher (ur. 7 kwietnia 1882 w Brandenburgu, zm. 30 czerwca 1934 w Neubabelsberg) – niemiecki polityk, generał i ostatni kanclerz Republiki Weimarskiej (1932-1933), zamordowany podczas nocy długich noży.
Urodził się w Brandenburgii jako syn niemieckiego oficera. Do armii niemieckiej wstąpił w 1900. W czasie I wojny światowej służył w adiutanturze Groenera. W 1920 awansował na łącznika politycznego wojska niemieckiego.
Wierzył, że armia niemiecka ma także zadania socjalne. Swoją karierę polityczną rozpoczynał w Prusach. W 1930 po raz pierwszy został ministrem obrony narodowej Republiki Weimarskiej (w obu rządach Heinricha Brüninga). Pozostał na stanowisku w rządzie von Papena. 3 grudnia 1932 został powołany na urząd kanclerza. Za główne zadania Schleicher stawiał sobie poprawę warunków życia Niemców i powstrzymanie zagrożeń dla demokracji. 28 stycznia 1933 po naciskach von Papena, prezydent odwołał Schleichera. 30 stycznia powstał nowy rząd z Adolfem Hitlerem jako kanclerzem i Franzem von Papenem jako wicekanclerzem. Schleicher sprzeciwiał się budowanemu w Niemczech systemowi totalitarnemu.
Schleicher swoimi intrygami doprowadził do usunięcia 13 maja 1932 ministra obrony generała Groenera, któremu w dużej mierze zawdzięczał swoją karierę. Odejście Groenera – przeciwnika faszystów (doprowadził on m.in. do zdelegalizowania SA i SS) i jednego z nielicznych zwolenników rządów Republiki Weimarskiej, było wstępem do zainicjowanego przez Schleichera upadku całego rządu kanclerza Brüninga. W okresie tych przesileń rządowych, Schleicher cały czas utrzymywał dobre kontakty z kierownictwem NSDAP i SA, licząc że zapewni sobie ich poparcie w walce z przeciwnikami politycznymi. Sam jednak nie zamierzał brać odpowiedzialności za rządy. Licząc na to, że zachowa pozycję głównego rozgrywającego na scenie politycznej, jako kandydata na kanclerza wysunął Franza von Papena. Uprzednie intrygi Schleichera spowodowały jednak, że Papenowi nie udało się utworzyć większości parlamentarnej. Prezydent von Hindenburg nie chciał się natomiast zgodzić na rządzenie za pomocą prezydenckich dekretów.
Działalność Schleichera doprowadziła do serii wyborów parlamentarnych w Niemczech, w wyniku których jednak żadna z sił politycznych nie zdołała utworzyć rządu mającego stabilną większość parlamentarną. Częściowo przyczynił się do tego Adolf Hitler, który dążył do przejęcia pełni władzy w Niemczech i nie godził się na żadne kompromisowe rozwiązania. Działania takie umożliwiała mu zdobywana ilość miejsc w parlamencie.
Naziści w każdych wyborach zdobywali od 30 do 37% głosów. Tak znaczna liczba głosów nie pozwalała myśleć o sformowaniu rządu bez udziału nazistów. W grudniu 1932 r. Schleicher doprowadził do odwołania Papena ze stanowiska kanclerza, twierdząc na forum Reichstagu, że dalsze jego rządy doprowadzą do wojny domowej w Niemczech, a Reichswehra straciła zaufanie do kanclerza i nie stanie po jego stronie.
Ustąpienie Papena spowodowało, że Schleicher sam musiał objąć tekę kanclerza. Liczył przy tym na to, że uda mu się przekonać von Hindenburga do rządów za pomocą dekretów. Prezydent jednakże kategorycznie nie zgadzał się na to i polecił Schleicherowi utworzyć rząd większościowy. Próby jego utworzenia, oparte m.in. na próbach szantażu i groźbach ze strony Schleichera wobec przywódców partii politycznych, spełzły na niczym.
W tych warunkach von Hindenburg zaakceptował kandydaturę Hitlera na kanclerza Niemiec z Papenem jako wicekanclerzem. Działalność polityczna Schleichera w dużej mierze doprowadziła do zdestabilizowania i tak niepewnej sytuacji politycznej w Niemczech. Sprzyjała ona zwiększeniu popularności partii skrajnych – komunistów i nazistów, pogłębieniu podziałów w społeczeństwie i parlamencie niemieckim. Między innymi to dzięki intrygom Schleichera armia straciła do niego zaufanie jako poważnego kandydata do objęcia urzędu kanclerza i opowiedziała się za Hitlerem, w stosunku do którego była dotychczas raczej niechętna.
Ze starcia dwóch osobowości – Hitlera i Schleichera dążących w sposób bezkompromisowy do przejęcia pełni władzy zwycięsko wyszedł ten pierwszy. W dużej mierze dlatego, że umiał przekonać społeczeństwo, wielki przemysł i armię, że potrafi wyprowadzić państwo z zamętu, jaki spowodował kryzys parlamentarny w Niemczech. Kurt von Schleicher mimo usunięcia się w cień nadal posiadał poważne wpływy, zwłaszcza w kręgach wyższych dowódców armii. Z tego powodu jako niewygodny dla hitlerowców został zamordowany podczas tzw. "Nocy długich noży" w nocy z 29 na 30 czerwca 1934.
Pierwsi Ministrowie Elektoratu Brandenburgii: Eberhard von Danckelman
Ministrowie Stanu Królestwa Prus (1702-1802): Johann Kasimir Kolbe von Wartenberg | Heinrich Rüdiger von Ilgen | Friedrich Wilhelm von Grumbkow | Heinrich von Podewils | Georg Dietlof von Arnim-Boitzenburg | Karl Wilhelm von Finck und Finckenstein | Friedrich Anton von Heinitz | Friedrich Wilhelm Graf Arnim
Szef Ministrów Prus (1802-1848): Christian Heinrich Kurt von Haugwitz | Karl August von Hardenberg | Christian Heinrich Kurt von Haugwitz | Karl Friedrich von Beyme | Karl August von Hardenberg | Heinrich Friedrich Karl vom Stein | Karl Friedrich Ferdinand Alexander von Dohna-Schlobitten | Karl August von Hardenberg | Otto Karl Friedrich von Voss | Karl Friedrich Heinrich von Wylich und Lottum | Ludwig Gustav von Thile
Premier Prus (1848-1918): Adolf Heinrich von Arnim-Boitzenburg | Gottfried Ludolf Camphausen | Rudolf Ludwig Cäsar von Auerswald | Ernst von Pfuel | Friedrich Wilhelm von Brandenburg | Otto Theodor von Manteuffel | Karl Anton von Hohenzollern-Sigmaringen | Adolf zu Hohenlohe-Ingelfingen | Otto von Bismarck | Albrecht von Roon | Otto von Bismarck | Leo von Caprivi | Botho zu Eulenburg | Chlodwig zu Hohenlohe-Schillingsfürst | Bernhard von Bülow | Theobald von Bethmann-Hollweg | Georg Michaelis | Georg von Hertling | Maximilian von Baden
Premier Prus (1918-1932): Friedrich Ebert | Paul Hirsch | Otto Braun | Adam Stegerwald | Otto Braun | Wilhelm Marx | Otto Braun
Komisarz Rzeszy (1932-1933): Franz von Papen | Kurt von Schleicher | Franz von Papen
Premier Prus (1933-1945): Hermann Göring
Kanclerze Cesarstwa Niemieckiego (Reichskanzler): Otto von Bismarck | Leo von Caprivi | Chlodwig zu Hohenlohe-Schillingsfürst | Bernhard von Bülow | Theobald von Bethmann-Hollweg | Georg Michaelis | Georg von Hertling | Maximilian von Baden | Friedrich Ebert
Kanclerze Republiki Weimarskiej (Reichskanzler): Philipp Scheidemann | Gustav Bauer | Hermann Müller | Konstantin Fehrenbach | Karl Joseph Wirth | Wilhelm Cuno | Gustav Stresemann | Wilhelm Marx | Hans Luther | Wilhelm Marx | Hermann Müller | Heinrich Brüning | Franz von Papen | Kurt von Schleicher
Kanclerze III Rzeszy Niemieckiej (Reichskanzler): Adolf Hitler | Joseph Goebbels | Lutz Schwerin von Krosigk
Zobacz też Listę kanclerzy po 1945 roku